Uprzejme Wiki

Art. 144 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2025 r. poz. 734):

„Kto na terenach przeznaczonych do użytku publicznego niszczy lub uszkadza roślinność lub też dopuszcza do niszczenia roślinności przez zwierzęta znajdujące się pod jego nadzorem albo na terenach przeznaczonych do użytku publicznego depcze trawnik lub zieleniec w miejscach innych niż wyznaczone dla celów rekreacji przez właściwego zarządcę terenu, podlega karze grzywny do 1000 złotych albo karze nagany.”

Przy postoju pojazdu miarodajna jest forma niszczenia lub uszkadzania roślinności. Teren przeznaczony do użytku publicznego jest miejscem czynu. Przedmiotem ochrony w tej formie jest roślinność.

Najechanie kołami opisuje się jako niszczenie lub uszkadzanie roślinności. Deptanie trawnika lub zieleńca jest osobną formą tego przepisu. Sąd Rejonowy w Olsztynie w wyroku z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt IX W 6/17, sprostował opis czynu właśnie w tym kierunku: z zarzutu „deptania trawnika poprzez najeżdżanie” na przypisanie zaparkowania pojazdu na terenie przeznaczonym do użytku publicznego ze zniszczeniem lub uszkodzeniem roślinności.

W sprawie IX W 6/17 obwiniona zaparkowała samochód czterema kołami poza jezdnią, na pasie gruntu, który kiedyś był pokryty roślinnością, a na skutek parkowania stał się klepiskiem. Twierdziła, że miejsce leży w pasie drogowym, nie jest trawnikiem, samochodem nie depcze się trawnika i jednorazowy wjazd nie może go zniszczyć.

Sąd ustalił, że działka ma charakter terenu przeznaczonego do użytku publicznego (użytek B — tereny mieszkaniowe), i przyjął, że zaparkowanie pojazdu doprowadza do uszkodzenia roślinności, nawet gdy w dniu zdarzenia była ona już w stanie szczątkowym.

Sąd podał przy tym znaczenie obu znamion. Niszczenie roślinności to oddziaływanie, które powoduje, że przestaje ona istnieć albo tak zmienia właściwości, że nie nadaje się do użytku zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Uszkodzenie następuje z chwilą fizycznego naruszenia materii rośliny i nie wymaga jej unicestwienia. Do zniszczenia lub uszkodzenia dochodzi przy każdym naruszeniu fizycznej materii rośliny, w tym trawy. W tej sprawie czynnikiem zewnętrznym był sam nacisk kół, także przy braku widocznych, drastycznych uszkodzeń (wyrw). Skutek najechania na teren zielony może ujawnić się dopiero później.

Ten sam wyrok wiąże wygląd klepiska z praktyką parkowania: okolice wyglądają jak klepiska dlatego, że kierujący traktują je jako darmowe miejsca postojowe. Nagminność takich zachowań utrudnia utrzymanie roślinności przydrożnej. Wcześniejsze rozjeżdżenie pasa nie zdejmuje z kolejnego postoju znamion art. 144 § 1 k.w.

SR w Olsztynie, IX W 6/17

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt III W 2074/16, uznał obwinionego za winnego dwóch czynów z art. 144 § 1 k.w. Polegały one na pozostawieniu pojazdu na terenie przeznaczonym do użytku publicznego ze spowodowaniem niszczenia roślinności. Sąd nie znalazł okoliczności, które wyłączałyby znamiona albo winę.

Obwiniony tłumaczył, że o tej porze roku trawy tam nie ma, a gdyby była, jest to perz, o który nikt nie dba, i że szkody nie zrobił.

Sąd przyjął, że każdy ruch ciężkiego pojazdu mechanicznego, jakim jest samochód osobowy, narusza integralność trawy i przez to niszczy zieleń. Zaparkowanie w miejscu przeznaczonym dla roślinności niszczy tę roślinność niezależnie od stadium cyklu rocznego. Struktura trawy podlega zniszczeniu także zimą: trawa wtedy nie znika, tylko oczekuje cieplejszego okresu. Wjazd i pozostawienie samochodu osobowego prowadzi do nieodwracalnego zniszczenia. Sąd określił to zachowanie jako działanie materialne, którego skutkiem są nieodwracalne zmiany w roślinności.

Ocena dowodu idzie więc przez nacisk kół samochodu osobowego i przez doświadczenie życiowe, a nie przez próg wagowy. Przepisu, który uzależniałby wykroczenie od masy „ponad jedną tonę”, art. 144 § 1 k.w. nie zawiera. Zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego stosuje się przy ocenie dowodów na podstawie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w.

SR dla Warszawy-Mokotowa, III W 2074/16 — uzasadnienie

Art. 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2025 r. poz. 860) nakazuje stosować odpowiednio m.in. art. 5 i art. 7 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 490).

Art. 5 § 2 k.p.k. stanowi, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Chodzi o wątpliwość co do faktu, której przeprowadzone dowody nie pozwalają usunąć.

Postój poza jezdnią, na pasie przyległym do darni, oraz klepisko jako ślad wcześniejszego rozjeżdżania są ustaleniami. Pytanie, czy roślinność w stanie szczątkowym nadal wypełnia art. 144 § 1 k.w., jest pytaniem o wykładnię. Wyroki IX W 6/17 i III W 2074/16 dają na nie odpowiedź: zaparkowanie uszkadza roślinność także wtedy, gdy jest szczątkowa, a brak bujnej darni pod kołami i argument „trawy już nie ma” znamion nie uchylają. Sięganie w tym układzie po art. 5 § 2 k.p.k. zastępuje wykładnię przepisu domniemaniem na korzyść obwinionego.

Gdy po zawiadomieniu organ nie wnosi wniosku o ukaranie, osobie, która złożyła zawiadomienie, przysługuje zażalenie do organu nadrzędnego (art. 56a k.p.w. w zw. z art. 108 k.p.w.), o ile nie zachodzą okoliczności z art. 27 k.p.w. Termin wynosi 7 dni od doręczenia.

Zażalenie na niewniesienie wniosku o ukaranie w sprawie o wykroczenie z art. 144 § 1 k.w.

Działając na podstawie art. 56a w zw. z art. 108 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2025 r. poz. 860), składam zażalenie na stanowisko organu z pisma z dnia [Data pisma z policji] r., doręczonego w dniu [Data otrzymania zawiadomienia] r., o odmowie wniesienia wniosku o ukaranie kierującego pojazdem marki DAEWOO o numerze rejestracyjnym EL 3J097.

Zaskarżonemu stanowisku zarzucam:

obrazę art. 144 § 1 k.w. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że postój pojazdu na klepisku, przy braku bujnej darni bezpośrednio pod kołami, nie wyczerpuje znamion niszczenia lub uszkadzania roślinności na terenie przeznaczonym do użytku publicznego;

naruszenie art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. przez uznanie za niedające się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego okoliczności, które zdjęcia miejsca postoju pozwalają ustalić i które w świetle art. 144 § 1 k.w. przemawiają za wypełnieniem znamion.

Wnoszę o:

uwzględnienie zażalenia;

uchylenie zaskarżonego stanowiska o niewniesieniu wniosku o ukaranie;

zobowiązanie organu do sporządzenia i wniesienia do sądu rejonowego wniosku o ukaranie kierującego pojazdem marki DAEWOO o numerze rejestracyjnym EL 3J097 za czyn z art. 144 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2025 r. poz. 734).

Pismem z dnia [Data pisma z policji] r. organ poinformował o odstąpieniu od skierowania do sądu wniosku o ukaranie kierującego pojazdem marki DAEWOO o numerze rejestracyjnym EL 3J097, który w dniu 19 marca 2026 r. około godziny 18:28 dopuścił się postoju na terenie przeznaczonym do użytku publicznego w rejonie [miejsce].

Organ argumentował, że pojazd stał na terenie gruntowym („klepisku”), na zdjęciach nie widać roślin niszczonych bezpośrednio pod kołami, a darń znajduje się obok. W ocenie organu rodzi to, przy art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w., niedające się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego.

Art. 144 § 1 k.w. penalizuje m.in. niszczenie lub uszkadzanie roślinności na terenie przeznaczonym do użytku publicznego. Postój pojazdu wypełnia tę formę czynu. Czyn jest skutkowy: skutkiem jest naruszenie materii rośliny, także wtedy, gdy w chwili kontroli brak wyrwy i bujnej darni bezpośrednio pod kołami.

Sąd Rejonowy w Olsztynie w wyroku z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt IX W 6/17, przypisał obwinionej wykroczenie z art. 144 § 1 k.w. za zaparkowanie samochodu czterema kołami poza jezdnią na pasie, który wcześniejsze parkowanie zamieniło w klepisko. Sąd przyjął, że zaparkowanie doprowadza do uszkodzenia roślinności nawet wtedy, gdy w dniu zdarzenia była ona już w stanie szczątkowym. Uszkodzenie następuje z chwilą fizycznego naruszenia materii rośliny. Wystarcza nacisk kół, także przy braku drastycznych uszkodzeń widocznych od razu; skutek może ujawnić się później. Sąd powiązał wygląd klepisk z traktowaniem takich pasów jako darmowych miejsc postojowych i wskazał, że nagminność tego zachowania utrudnia utrzymanie roślinności. Wcześniejsze rozjeżdżenie pasa nie zdejmuje znamion z kolejnego postoju.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt III W 2074/16, uznał obwinionego winnym pozostawienia pojazdu na terenie przeznaczonym do użytku publicznego ze spowodowaniem niszczenia roślinności. Sąd oddalił tłumaczenie, że o danej porze roku trawy nie ma albo że jest to roślinność, o którą nikt nie dba. Przyjął, że ruch samochodu osobowego jako ciężkiego pojazdu mechanicznego narusza integralność trawy niezależnie od pory roku i że trawa zimą nie znika. Zachowanie określił jako działanie materialne, którego skutkiem są nieodwracalne zmiany w roślinności.

Zdjęcia w tej sprawie pokazują postój poza wyznaczonymi miejscami, na gruncie przylegającym do pasa darni, w miejscu, którego wygląd jest wynikiem rozjeżdżania. Taki układ odpowiada stanowi ustalonemu w sprawie IX W 6/17. Nacisk kół samochodu osobowego na ten grunt ocenia się według art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w., to jest według zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Art. 5 § 2 k.p.k. rozstrzyga na korzyść obwinionego niedające się usunąć wątpliwości co do faktu. Postój na klepisku obok darni wynika ze zdjęć. Pytanie, czy roślinność szczątkowa i klepisko mieszczą się w art. 144 § 1 k.w., jest pytaniem o wykładnię, na które odpowiadają powołane wyroki. Zastosowanie art. 5 § 2 k.p.k. w miejsce tej wykładni było przedwczesne.

Mając na uwadze powyższe, wnoszę jak na wstępie.